Çocuk Önünde Tartışmak Zararlı mı?
Her ailede zaman zaman fikir ayrılıkları yaşanabilir. Eşlerin çocuk bakımı, ev düzeni, para, iş hayatı veya günlük sorumluluklar hakkında aynı düşünmemesi son derece doğaldır. Ancak tartışmanın nasıl yaşandığı, hangi ifadelerin kullanıldığı ve çocuğun bu sürece ne kadar dâhil edildiği önemlidir.
Peki, çocuk önünde tartışmak zararlı mıdır? Çocuğun yanında yaşanan her fikir ayrılığı aynı derecede zarar vermez. Ebeveynlerin sakin kaldığı, birbirini dinlediği ve sorunu saygılı biçimde çözdüğü bir konuşma çocuğa anlaşmazlıkların sağlıklı şekilde çözülebileceğini gösterebilir.
Buna karşılık bağırma, hakaret, aşağılama, tehdit, eşya fırlatma, kapı çarpma veya fiziksel şiddet içeren tartışmalar çocukların kendilerini güvensiz hissetmesine neden olabilir. Tartışmalar sık sık tekrarlanıyor ve çözüme ulaşmıyorsa çocuk evde sürekli tetikte kalabilir.
Çocuklar tartışmanın bütün ayrıntılarını anlamasalar bile ses tonunu, yüz ifadelerini ve evdeki gerginliği fark edebilir. Bebekler bile yüksek ses, ani hareket ve bakım veren kişinin stresinden etkilenebilir. Bu nedenle “Çocuk küçük, ne konuştuğumuzu anlamıyor” düşüncesi doğru bir yaklaşım değildir.
Çocuk önünde tartışmak kadar tartışma sonrasında ne yapıldığı da önemlidir. Çocuğa yaşananların onun suçu olmadığı açıklanmalı, güvende olduğu hissettirilmeli ve ebeveynler mümkünse anlaşmazlığı nasıl çözdüklerini çocuğa göstermelidir.
Çocuklar Ebeveyn Tartışmalarından Nasıl Etkilenir?
Çocukların ebeveyn tartışmalarına verdiği tepki yaşına, mizacına, tartışmanın sıklığına ve şiddetine göre değişebilir. Bazı çocuklar korkularını açıkça ifade ederken bazıları sessizleşebilir veya hiçbir şey olmamış gibi davranabilir.
Çocuğun belirgin bir tepki vermemesi, tartışmadan etkilenmediği anlamına gelmez. Çocuk ne olduğunu anlamlandırmaya çalışabilir ve anne babasının ayrılacağından, evden birinin gideceğinden veya kendisinin cezalandırılacağından korkabilir.
Özellikle sık tekrarlanan ve çözümsüz kalan çatışmalar çocukta ev ortamının güvenli olmadığı düşüncesini oluşturabilir. Çocuk bir sonraki tartışmanın ne zaman başlayacağını merak ederek sürekli çevresini kontrol edebilir.
Çocuk önünde tartışmak şu alanlarda etkiler oluşturabilir:
Güven duygusu
Duygusal gelişim
Uyku düzeni
Okul başarısı
Dikkat ve odaklanma
Arkadaşlık ilişkileri
Öfke kontrolü
Ebeveynlerle iletişim
Kendini ifade etme becerisi
Gelecekteki ilişki anlayışı
Ancak tek bir tartışmanın çocuğun bütün gelişimini bozacağı düşünülmemelidir. Önemli olan tartışmanın biçimi, tekrarlanma sıklığı ve sonrasında ilişkinin nasıl onarıldığıdır.
Her Tartışma Çocuk İçin Zararlı mıdır?
Ebeveynlerin hiçbir zaman fikir ayrılığı yaşamaması gerçekçi değildir. Aynı evde yaşayan insanların farklı düşüncelere sahip olması doğaldır.
Çocukların anne babalarının her konuda aynı fikirde olmadığını görmesi tek başına zararlı değildir. Hatta ebeveynler birbirlerini dinliyor, seslerini kontrol ediyor ve ortak bir çözüm buluyorsa çocuk önemli iletişim becerileri öğrenebilir.
Sağlıklı bir fikir ayrılığında şu davranışlar görülebilir:
Taraflar sırayla konuşur.
Hakaret kullanılmaz.
Ses tonu kontrol edilir.
Geçmişteki sorunlar tekrar açılmaz.
Çocuk taraf tutmaya zorlanmaz.
Tehdit veya şiddet bulunmaz.
Soruna odaklanılır.
Bir çözüm veya mola kararı alınır.
Taraflar gerektiğinde özür diler.
Tartışma sonrasında ilişki onarılır.
Böyle bir konuşmayı gören çocuk insanların farklı düşünceler taşıyabileceğini, ancak birbirlerine zarar vermeden anlaşabileceklerini öğrenebilir.
Zararlı olan durum fikir ayrılığının kendisinden çok çatışmanın yıkıcı biçimde yaşanmasıdır. Çocuk önünde tartışmak, korku ve güvensizlik oluşturan davranışlar içeriyorsa çocuğun ruhsal gelişimini olumsuz etkileyebilir.
Hangi Tartışmalar Çocuklara Daha Fazla Zarar Verebilir?
Her tartışmanın etkisi aynı değildir. Bazı çatışma biçimleri çocuk için daha korkutucu ve yıpratıcı olabilir.
Bağırma ve Hakaret İçeren Tartışmalar
Yüksek sesle bağırmak, karşı tarafı küçümsemek ve ağır ifadeler kullanmak çocuğun kendisini tehdit altında hissetmesine neden olabilir.
Çocuk konuşmanın kendisine yönelik olmadığını bilse bile sevdiği iki kişinin birbirine zarar verdiğini düşünebilir.
Fiziksel Şiddet İçeren Tartışmalar
İtme, vurma, eşya fırlatma, kapıyı tekmeleme veya fiziksel tehdit ciddi bir güvenlik sorunudur. Çocuk doğrudan zarar görmese bile şiddete tanık olması onun için korkutucu ve travmatik olabilir.
Fiziksel şiddet varsa sorun yalnızca iletişim becerileriyle çözülebilecek sıradan bir tartışma olarak değerlendirilmemelidir. Öncelik çocuğun ve şiddete maruz kalan kişinin güvenliğinin sağlanmasıdır.
Sürekli Tekrarlanan Tartışmalar
Ara sıra yaşanan ve sonrasında çözülen bir anlaşmazlıkla hemen her gün tekrarlanan çatışmalar aynı değildir.
Sürekli gerginlik bulunan evlerde çocuklar bir sonraki tartışmanın ne zaman başlayacağını düşünerek tetikte kalabilir.
Çocuğun Konu Edildiği Tartışmalar
“Senin yüzünden çocuk böyle oldu” veya “Bu çocuğu sen şımarttın” gibi ifadeler çocuğun kendisini tartışmanın nedeni olarak görmesine yol açabilir.
Çocuk anne babasının kendisi nedeniyle kavga ettiğini düşünerek suçluluk hissedebilir.
Ayrılık Tehditleri
“Bu evden giderim”, “Senden boşanacağım” veya “Bir daha bizi göremezsin” gibi ifadeler çocukta terk edilme korkusu oluşturabilir.
Bu sözler öfke anında söylense bile çocuk tarafından gerçek bir tehlike olarak algılanabilir.
Çocuğu Taraf Tutmaya Zorlamak
“Kim haklı?”, “Annenin yaptığını gördün mü?” veya “Baban hep böyle yapıyor” gibi ifadeler çocuğu iki ebeveyn arasında bırakır.
Çocuk bir ebeveyni desteklediğinde diğerine ihanet etmiş gibi hissedebilir. İki ebeveynini de seven çocuk için bu durum ağır bir duygusal yük oluşturabilir.
Sessiz ve Uzun Süren Gerilim
Tartışma yalnızca bağırmaktan oluşmaz. Günlerce konuşmamak, karşı tarafı görmezden gelmek, küçümseyici yüz ifadeleri kullanmak ve evde sürekli soğuk bir hava oluşturmak da çocuklar tarafından fark edilir.
Çocuk ne olduğunu anlayamadığı için boşlukları kendi düşünceleriyle doldurabilir.
Çocuk Önünde Tartışmak Hangi Belirtilere Neden Olabilir?
Çocukların tartışmalardan etkilenme biçimleri farklıdır. Belirtiler hemen ortaya çıkabileceği gibi zaman içinde de görülebilir.
Ebeveyn tartışmalarından etkilenen çocuklarda şu davranışlar görülebilir:
Daha sık ağlama
Anne veya babadan ayrılmak istememe
Uykuya dalmakta zorlanma
Gece sık uyanma
Kâbus görme
Alt ıslatma
Tırnak yeme
Parmak emmeye yeniden başlama
Karın veya baş ağrısı şikâyetleri
İştah değişiklikleri
Okula gitmek istememe
Derslere odaklanmakta zorlanma
Arkadaşlara karşı saldırgan davranma
Sessizleşme ve içine kapanma
Öfke nöbetleri
Ebeveynleri sürekli kontrol etme
Anne babanın ayrılacağını sorma
Tartışmaları durdurmaya çalışma
Küçük kardeşlerini korumaya çalışma
Kendisini suçlama
Bu davranışların her biri yalnızca aile içi tartışmadan kaynaklanmayabilir. Ancak belirtiler tartışmalardan sonra başladıysa veya yoğunlaştıysa çocuğun duygusal durumu dikkatle değerlendirilmelidir.
Bebekler Tartışmalardan Etkilenir mi?
Bebekler kullanılan kelimelerin anlamını bilmeyebilir ancak yüksek sesleri, ani hareketleri ve bakım veren kişinin duygusal durumunu fark edebilir.
Bebekler kendilerini güvende hissetmek için bakım verenlerinin sakin ve öngörülebilir davranışlarına ihtiyaç duyar. Evde sık sık bağırma ve gerginlik varsa bebeğin uyku ve beslenme düzeninde değişiklikler görülebilir.
Bebeklerde tartışma sonrasında şu belirtiler ortaya çıkabilir:
Daha sık ağlama
Sakinleşmekte zorlanma
Uyku düzeninin bozulması
Beslenme isteğinde değişiklik
Bakım verene daha fazla yapışma
Ani seslere karşı yoğun tepki
Bu belirtiler farklı nedenlerden de kaynaklanabileceği için uzun sürüyorsa çocuk doktoruna danışılmalıdır.
Bebeğin tartışmayı anlamadığı düşünülerek yanında bağırmak doğru değildir. Anne babalar konuşmayı sakinleştiremiyorsa tartışmaya bebekten uzakta devam etmelidir.
Okul Öncesi Çocuklar Tartışmaları Nasıl Algılar?
Okul öncesi dönemdeki çocuklar olaylar arasında gerçekçi olmayan bağlantılar kurabilir. Anne babasının kavga etmesini, o gün yaptığı bir davranışla ilişkilendirebilir.
Örneğin oyuncaklarını toplamadığı için anne babasının tartıştığını düşünebilir. Bu yaş grubundaki çocuklar olayların kendi çevrelerinde gerçekleştiğine inanma eğiliminde olabilir.
Okul öncesi çocuklarda tartışmalardan sonra ayrılma kaygısı, uyku sorunları, öfke nöbetleri ve daha küçük yaş davranışlarına dönüş görülebilir.
Çocuğa kısa ve açık bir açıklama yapılmalıdır:
“Bir konuda anlaşamadık ve sesimizi yükselttik. Bu senin suçun değil.”
“İkimiz de seni seviyoruz ve sen güvendesin.”
Çocuğa tartışmanın ayrıntıları anlatılmamalı veya diğer ebeveyn hakkında olumsuz bilgiler verilmemelidir.
Okul Çağındaki Çocuklar Nasıl Etkilenir?
Okul çağındaki çocuklar tartışmanın nedenlerini daha iyi anlayabilir. Ancak bu durum tartışmalardan etkilenmeyecekleri anlamına gelmez.
Çocuk ebeveynlerden birini korumaya çalışabilir, haklı tarafı bulmaya çalışabilir veya aileyi bir arada tutmanın kendi görevi olduğunu düşünebilir.
Okul çağındaki çocuklarda şu belirtiler görülebilir:
Ders başarısında düşüş
Dikkat dağınıklığı
Arkadaş ilişkilerinde sorun
Öfke ve saldırganlık
Evde daha fazla sorumluluk almaya çalışma
Ebeveynlerden birine karşı uzaklaşma
Sık sık aile hakkında soru sorma
Karın ağrısı ve baş ağrısı gibi fiziksel yakınmalar
Çocuğa yetişkin sorunlarını çözme sorumluluğu verilmemelidir. “Sen olmasan ben ne yapardım?” veya “Babanla sen konuş” gibi ifadeler çocuğa yaşına uygun olmayan bir yük yükleyebilir.
Ergenler Ebeveyn Tartışmalarından Nasıl Etkilenir?
Ergenler ailede yaşanan sorunların ayrıntılarını daha iyi fark edebilir. Ancak duygusal olarak bu sorunları taşımaya hazır olmayabilir.
Bazı ergenler ebeveynlerin tartışmalarına doğrudan müdahale edebilir. Bazıları ise evden uzaklaşmak, odasına kapanmak veya arkadaşlarıyla daha fazla zaman geçirmek isteyebilir.
Ergenlerde sürekli aile çatışması şu davranışlarla kendini gösterebilir:
Ebeveynlere karşı yoğun öfke
Evde zaman geçirmek istememe
Derslere ilginin azalması
Uyku düzeninin bozulması
Sosyal ilişkilerde sorun
İçine kapanma
Riskli davranışlara yönelme
Gelecekteki ilişkiler hakkında olumsuz düşünceler
Ergenle açık ancak yaşına uygun bir konuşma yapılabilir. Yetişkinler arası ilişkinin bütün ayrıntılarını anlatmak veya ergenden hakem olmasını istemek doğru değildir.
Çocuklar Tartışmalardan Ne Öğrenir?
Çocuklar yalnızca ebeveynlerinin kendilerine söylediklerinden değil, birbirlerine nasıl davrandıklarından da öğrenir.
Çocuk evde her anlaşmazlıkta bağırıldığını görürse çatışma çözmenin normal yolunun bağırmak olduğunu düşünebilir. İstediklerini elde etmek için hakaret etmeyi veya karşı tarafı susturmayı deneyebilir.
Buna karşılık ebeveynlerin sakinleşmek için mola verdiğini, birbirini dinlediğini ve gerektiğinde özür dilediğini gören çocuk daha sağlıklı iletişim becerileri öğrenebilir.
Çocuğun ebeveynlerinden öğrenebileceği olumlu davranışlar şunlardır:
Farklı düşüncelere saygı göstermek
Sakin bir ses tonuyla konuşmak
Karşı tarafı dinlemek
Duyguları uygun şekilde ifade etmek
Hata yapınca özür dilemek
Çözüm üretmek
Gerekirse konuşmaya ara vermek
Sınırlarını ifade etmek
Uzlaşmak
İlişkiyi onarmak
Bu nedenle amaç çocukların önünde hiçbir zaman anlaşmazlık yaşamamak değil, anlaşmazlıkları güvenli ve saygılı biçimde yönetmektir.
Çocuk Önünde Tartışma Başlarsa Ne Yapılmalıdır?
Bazen tartışma planlanmadan başlayabilir. Çocuk aynı odadayken seslerin yükseldiği fark edildiğinde konuşmaya ara vermek en doğru seçenek olabilir.
Şu adımlar uygulanabilir:
Ses tonunuzu düşürün.
Tartışmayı durduracağınızı açıkça söyleyin.
Çocuğu aracı olarak kullanmayın.
Diğer ebeveyni çocuğun yanında suçlamayın.
Konuşmaya özel bir alanda devam edin.
Sakinleşmek için mola verin.
Daha sonra çocuğun yanına dönerek kısa açıklama yapın.
Eşlerden biri “Şu anda ikimiz de çok öfkeliyiz. Bu konuşmaya daha sonra devam edelim” diyebilir.
Bu davranış tartışmadan kaçmak anlamına gelmez. Tartışmayı daha güvenli ve yapıcı bir zamanda sürdürmek anlamına gelir.
Tartışma Sonrasında Çocukla Nasıl Konuşulmalıdır?
Tartışma çocuğun yanında yaşandıysa hiçbir şey olmamış gibi davranmak doğru olmayabilir. Çocuk konuşulanları tam anlamasa bile evdeki gerginliği fark etmiş olabilir.
Konuşma çocuğun yaşına uygun, kısa ve güven verici olmalıdır.
Şu ifadeler kullanılabilir:
“Bir konuda anlaşamadık ve sesimizi yükselttik.”
“Bu senin suçun değildi.”
“Yetişkinlerin sorunlarını çözmek yetişkinlerin sorumluluğudur.”
“İkimiz de seni seviyoruz.”
“Şu anda güvendesin.”
Çocuğa karşı tarafı suçlayan açıklamalar yapılmamalıdır. “Baban beni çok kızdırdı” veya “Annen yüzünden böyle oldu” gibi ifadeler çocuğu taraf tutmaya zorlayabilir.
Çocuğun soru sormasına izin verilmeli ancak yetişkin ilişkisine ait özel ayrıntılar paylaşılmamalıdır.
Çocuktan Özür Dilenmeli mi?
Ebeveynler çocuklarının önünde bağırdıysa veya korkutucu davranışlar sergilediyse çocuktan özür dilemeleri önemlidir.
Özür dilemek ebeveynin otoritesini azaltmaz. Tam tersine çocuğa insanların hata yapabileceğini ve hataları sonrasında sorumluluk alması gerektiğini gösterir.
Etkili bir özür şu şekilde olabilir:
“Yanında sesimi yükseltmem doğru değildi. Seni korkutmuş olabilirim. Bunun için üzgünüm.”
“Öfkelenmek normaldir ama bağırmak doğru bir davranış değildi.”
“Bir dahaki sefere sakinleşmek için konuşmaya ara vermeye çalışacağım.”
Özür sırasında davranışın sorumluluğu alınmalı ve çocuğa suç yüklenmemelidir. “Sen de bizi çok yordun, bu yüzden bağırdık” demek gerçek bir özür değildir.
Çocuk Tartışmanın Çözüldüğünü Görmeli mi?
Çocuk tartışmaya tanık olduysa mümkün olduğunda ilişkinin onarıldığını da görmesi yararlı olabilir.
Bu, ebeveynlerin çocuğun önünde yapay biçimde sevgi gösterisinde bulunması anlamına gelmez. Sakin bir konuşma, özür veya ortak bir karar çocuğa anlaşmazlığın sona erdiğini gösterebilir.
Ebeveynler çocuğun yanında şöyle bir ifade kullanabilir:
“Birbirimizi daha sakin dinledik ve bu konuda nasıl ilerleyeceğimize karar verdik.”
“Az önce sesimizi yükselttik ama şimdi sakinleştik ve sorunu konuşuyoruz.”
Çocuk yalnızca tartışmayı görüp çözümden haberdar olmadığında gerginliğin devam ettiğini düşünebilir.
Çocuk Tartışmanın Ortasına Girerse Ne Yapılmalıdır?
Bazı çocuklar ebeveynlerini ayırmaya, birini savunmaya veya tartışmayı durdurmaya çalışabilir.
Bu durumda çocuğa tartışmayı çözmenin onun sorumluluğu olmadığı söylenmelidir:
“Bizi durdurmaya çalışmana gerek yok.”
“Bu yetişkinlerin çözmesi gereken bir konu.”
“Senin görevin bizi barıştırmak değil.”
Çocuk güvenli bir alana götürülmeli ve tartışmaya onun yanında devam edilmemelidir.
Çocuğun ebeveynini korumak için fiziksel olarak araya girmesi ciddi bir güvenlik işaretidir. Böyle bir durum özellikle fiziksel şiddet ihtimali varsa profesyonel yardım ve güvenlik planı gerektirir.
Çocuğu Taraf Tutmaya Zorlamayın
Çocukların anne ve babalarıyla ayrı ayrı güçlü bağlar kurmaya hakkı vardır. Ebeveynlerin kendi anlaşmazlıklarında çocuğun sevgisini ve sadakatini ölçmeye çalışması doğru değildir.
Şu ifadelerden kaçınılmalıdır:
“Sence kim haklı?”
“Annenin bana yaptığını gördün mü?”
“Babanı hâlâ nasıl sevebiliyorsun?”
“Sen de benim tarafımda olmalısın.”
“Git, annene bunu söyle.”
“Babanla sen konuş.”
“Bunu annenden sakla.”
Çocuğun mesaj taşıyıcı, hakem, sırdaş veya arabulucu yapılması yaşına uygun değildir.
Anne babalar ayrı yaşıyor olsa bile çocuk üzerinden haberleşmek yerine mümkün olduğunca doğrudan iletişim kurmalıdır.
Çocuk Önünde Eşi Eleştirmek Doğru mu?
Çocuğun yanında diğer ebeveyni küçümsemek, hakaret etmek veya ebeveynlik becerilerini değersizleştirmek çocuğu duygusal olarak zorlayabilir.
Çocuk kendisini hem annesinin hem babasının bir parçası olarak görebilir. Bir ebeveyne yöneltilen ağır eleştirileri kendisine yöneltilmiş gibi algılayabilir.
Ebeveynle ilgili gerçek bir sorun varsa bu konu çocuk bulunmadan konuşulmalıdır. Çocuğa diğer ebeveynin hataları anlatılmamalı veya ondan sır saklaması istenmemelidir.
Bu durum güvenlik sorunları bulunan ailelerde farklı değerlendirilebilir. Çocuğun güvenliği için bazı davranışların yaşına uygun ve açık biçimde açıklanması gerekebilir. Böyle durumlarda uzman desteği alınması yararlı olabilir.
Tartışmalar Nasıl Daha Sağlıklı Yönetilebilir?
Ebeveynlerin tartışmaları tamamen ortadan kaldırması mümkün olmayabilir. Ancak tartışma biçimi değiştirilebilir.
Doğru Zamanı Seçin
Yorgunluk, açlık ve yoğun stres iletişimi zorlaştırabilir. Önemli bir konu, tarafların sakin ve konuşmaya hazır olduğu zamanda ele alınmalıdır.
Tek Bir Konuya Odaklanın
Mevcut sorun konuşulurken geçmişteki bütün hataları yeniden açmak tartışmayı büyütebilir.
“Sen” Yerine “Ben” Dili Kullanın
“Sen hiçbir zaman beni dinlemiyorsun” yerine “Konuşurken dinlenmediğimi hissettiğimde üzülüyorum” denilebilir.
Hakaret Etmeyin
Soruna odaklanmak yerine karşı tarafın kişiliğine saldırmak çözümü zorlaştırır. Aşağılama, alay ve küçümsemeden kaçınılmalıdır.
Mola Verin
Seslerin yükseldiği fark edildiğinde konuşmaya ara verilebilir. Mola, sorundan kaçmak için değil sakinleşmek için kullanılmalıdır.
Geri Dönüş Zamanı Belirleyin
“Bu konuyu bir daha konuşmayalım” yerine “Yarım saat sakinleşelim ve çocuk uyuduktan sonra konuşalım” denilebilir.
Çözüm Arayın
Tartışmanın amacı karşı tarafı yenmek değil, ortak bir çözüm bulmak olmalıdır.
Çocuğun Duygularını İfade Etmesine Nasıl Yardım Edilir?
Tartışma sonrasında çocuk korkmuş, üzülmüş veya öfkelenmiş olabilir. Ebeveynler çocuğun duygularını küçümsememelidir.
“Bunda korkacak ne var?” veya “Abartıyorsun” demek yerine şu ifadeler kullanılabilir:
“Sesler yükseldiğinde korkmuş olabilirsin.”
“Bizi tartışırken görmek seni üzmüş olabilir.”
“Bunun hakkında konuşmak ister misin?”
Çocuk konuşmak istemiyorsa zorlanmamalıdır. Resim yapmak, oyun oynamak veya hikâye anlatmak küçük çocukların duygularını ifade etmesine yardımcı olabilir.
Çocukların duygularını anlamlandırmasını desteklemek için Muhu Kids’te yayımlanan Çocuklarda Duygu Eğitimi Nasıl Verilir? başlıklı içeriğimizi de okuyabilirsiniz.
Tartışmadan Sonra Güven Duygusu Nasıl Onarılır?
Çocuğun güven duygusunu yeniden desteklemek için sözlerden çok davranışlarda tutarlılık gerekir.
Şu uygulamalar yardımcı olabilir:
Günlük rutinleri devam ettirmek
Çocuğa sevgi ve ilgi göstermek
Verilen sözleri tutmak
Evde sakin bir ortam oluşturmak
Çocuğun sorularını cevaplamak
Tartışmanın onun suçu olmadığını söylemek
Ebeveynlerin sorumluluk aldığını göstermek
Çocuğu yetişkin sorunlarından uzak tutmak
Birlikte güvenli ve keyifli zaman geçirmek
Gerekirse uzman desteği almak
Çocuğa sürekli “Her şey yolunda” demek yeterli olmayabilir. Ebeveynlerin sonraki davranışlarının da bu mesajla uyumlu olması gerekir.
Ne Zaman Uzman Desteği Alınmalıdır?
Aile içinde zaman zaman yaşanan tartışmalar her zaman uzman desteği gerektirmez. Ancak çatışmalar sıklaşıyor, kontrol edilemiyor veya çocuğun günlük hayatını etkiliyorsa profesyonel yardım alınabilir.
Şu durumlarda destek düşünülmelidir:
Tartışmalar hemen her gün yaşanıyorsa
Hakaret ve tehditler artıyorsa
Fiziksel şiddet bulunuyorsa
Çocuk tartışmaları durdurmaya çalışıyorsa
Çocuk yoğun korku yaşıyorsa
Uyku ve yeme düzeni uzun süre bozulduysa
Okul başarısında belirgin düşüş varsa
Çocuk saldırgan veya içine kapanık hâle geldiyse
Anne babanın ayrılacağına dair sürekli kaygı duyuyorsa
Ebeveynler iletişimi kendi başlarına düzenleyemiyorsa
Çocuk kendisine zarar vermekten söz ediyorsa
Evde güvenlik riski bulunuyorsa
Aile danışmanı, çift terapisti, çocuk psikoloğu veya çocuk ve ergen psikiyatristinden destek alınabilir.
Fiziksel şiddet veya ciddi tehdit bulunuyorsa çift tartışmasını düzeltmeye çalışmadan önce şiddete maruz kalan kişiyle çocuğun güvenliği sağlanmalıdır.
Çocuk Önünde Tartışmak Hakkında Sık Sorulan Sorular
Çocuğun yanında bir kez tartışmak kalıcı zarar verir mi?
Tek bir tartışmanın mutlaka kalıcı zarar oluşturacağı söylenemez. Tartışmanın şiddeti, çocuğun yaşı, sonrasında yapılan açıklama ve ilişkinin nasıl onarıldığı önemlidir.
Çocuk uyurken tartışmak doğru mu?
Çocuğun uyuduğu düşünülse bile sesleri duyabileceği unutulmamalıdır. Tartışma özel bir alanda, düşük sesle ve çocuğun duymayacağı bir zamanda yapılmalıdır.
Bebekler anne baba kavgasını anlar mı?
Bebekler kelimelerin anlamını bilmese de yüksek sesi, ani hareketleri ve bakım veren kişinin stresini fark edebilir.
Çocuğun yanında tartıştıktan sonra ne söylenmelidir?
Çocuğa anlaşmazlığın onun suçu olmadığı, yetişkinlerin sorunu çözmekle sorumlu olduğu ve güvende bulunduğu söylenmelidir.
Çocuğun önünde özür dilemek doğru mudur?
Evet. Ebeveynin yaptığı hatanın sorumluluğunu alması çocuğa sağlıklı bir özür örneği sunabilir.
Çocuk anne babayı barıştırmaya çalışırsa ne yapılmalıdır?
Çocuğa yetişkinlerin sorunlarını çözmenin onun görevi olmadığı açıklanmalıdır. Tartışma çocuğun yanında sürdürülmemelidir.
Sakin tartışmalar da çocuğa zarar verir mi?
Saygılı, kontrollü ve çözüme yönelik fikir ayrılıkları her zaman zararlı değildir. Çocuk bu konuşmalardan sağlıklı çatışma çözme becerileri öğrenebilir.
Çocuğun yanında ayrılıktan söz edilir mi?
Kesinleşmemiş ayrılık tehditleri öfke anında kullanılmamalıdır. Ayrılık kararı verilmişse çocuğa yaşına uygun, ortak ve güven verici bir açıklama yapılmalıdır.
Çocuk tartışmayı unutmuş gibi davranıyorsa konuşmak gerekir mi?
Çocuk tepki vermemiş olsa bile kısa bir açıklama yapılabilir. Konuşmaya zorlanmamalı ancak soru sorabileceği belirtilmelidir.
Sürekli sessiz kalmak tartışmaktan daha mı iyidir?
Günlerce süren sessizlik ve gerginlik de çocuk tarafından fark edilebilir. Sorunların saygılı ve yapıcı şekilde konuşulması daha sağlıklıdır.
Sonuç
Çocuk önünde tartışmak, tartışmanın biçimine, sıklığına ve şiddetine göre çocukları farklı şekillerde etkileyebilir. Anne babanın her konuda aynı fikirde olması mümkün değildir. Önemli olan fikir ayrılıklarının nasıl yönetildiğidir.
Sakin, saygılı ve çözüme yönelik konuşmalar çocuğa insanların farklı düşünebileceğini ve sorunların iletişimle çözülebileceğini gösterebilir. Buna karşılık bağırma, hakaret, aşağılama, tehdit ve fiziksel şiddet içeren tartışmalar çocukta korku ve güvensizlik oluşturabilir.
Çocuklar tartışmanın nedeni olmadıklarını bilmelidir. Çocuk hakem, sırdaş, mesaj taşıyıcı veya arabulucu konumuna getirilmemelidir. Ebeveynler çocuk üzerinden birbirleriyle iletişim kurmamalı ve çocuğu taraf tutmaya zorlamamalıdır.
Çocuğun yanında tartışma yaşandıysa konu görmezden gelinmemelidir. Çocuğa yaşına uygun şekilde açıklama yapılmalı, güvende olduğu söylenmeli ve gerekiyorsa özür dilenmelidir. Çocuk tartışmaya tanık olduysa mümkün olduğunda sorunun sakin biçimde çözüldüğünü de görmelidir.
Çocuk önünde tartışmak sık tekrarlanıyor ve aile içinde sürekli bir gerginlik oluşturuyorsa ebeveynlerin iletişim biçimlerini değiştirmesi gerekir. Tartışmalar kontrol edilemiyorsa aile danışmanı veya ruh sağlığı uzmanından destek alınabilir.
Fiziksel şiddet, tehdit veya güvenlik riski varsa konu sıradan bir aile tartışması olarak değerlendirilmemelidir. Öncelikle çocuğun ve şiddete maruz kalan kişinin güvenliği sağlanmalıdır.
Muhu Kids olarak çocukların sevgi, güven ve sağlıklı iletişimin bulunduğu aile ortamlarında büyümesini destekleyecek bilgileri ebeveynlerle buluşturmayı önemsiyoruz. Çocuk gelişimi ve psikolojisine ilişkin içeriklerimiz genel bilgilendirme amacı taşır. Çocuğunuzun davranışları veya duygusal durumu hakkında endişeleriniz varsa çocuk doktoru ya da çocuk ruh sağlığı uzmanından destek alabilirsiniz.
